W pierwszych miesiącach 2025 roku polski sektor energetyczny boleśnie odczuwa skutki braku elastyczności w zarządzaniu nadwyżkami energii ze źródeł odnawialnych. Choć udział OZE w krajowym miksie rośnie, to coraz częściej dochodzi do sytuacji, w której operator systemu przesyłowego zmuszony jest do ograniczenia pracy farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Powodem jest nadmiar energii w systemie i brak efektywnych sposobów jej magazynowania. W efekcie, energia która mogłaby zasilać domy, firmy czy infrastrukturę, jest po prostu marnowana.
Tylko w marcu wyłączono aż 140,5 GWh potencjalnej produkcji – ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej. To pokazuje, że bez inwestycji w magazyny energii, które pozwolą gromadzić nadwyżki i oddawać je w godzinach szczytu, Polska nie będzie w stanie w pełni wykorzystać potencjału zielonej energii. [1]
Skala problemu – jak często wyłączamy OZE?
Skala redysponowania OZE w Polsce na początku 2025 roku jasno pokazuje, że system elektroenergetyczny nie nadąża za produkcją OZE.
W styczniu odnotowano aż cztery dni, w których operatorzy musieli ograniczyć pracę farm wiatrowych – jedynych źródeł dotkniętych w tym miesiącu. Łącznie zredukowano rekordowe 32,2 GWh potencjalnej produkcji energii z wiatru. Tego miesiąca elektrownie wiatrowe odpowiadały za 75,2% generacji OZE i wytworzyły 3,2 TWh energii. Dla porównania – w grudniu 2024 roku ograniczenia sięgnęły 11,4 GWh, a w styczniu 2024 roku dla elektrowni wiatrowych nie występowały wcale.
W lutym redysponowano zarówno farmy PV (trzykrotnie), jak i wiatrowe (raz).
W marcu sytuacja stała się jeszcze poważniejsza: przez 17 dni operatorzy systemu ograniczali generację z OZE, blokując aż 140,5 GWh energii. [2]
Najczęściej dotyczyło to fotowoltaiki (17 poleceń ograniczenia mocy), mimo że odpowiadała za mniejszy udział w miksie – 1,4 TWh produkcji wobec 1,8 TWh z wiatru. [3]
| Miesiąc | Liczba dni z redysponowaniem | Ograniczenia mocy – wiatr | Ograniczenia mocy – PV | Produkcja energii z wiatru (TWh) | Produkcja energii z PV (TWh) | Skumulowane nierynkowe redysponowanie jednostek wytwórczych (GWh) |
| Styczeń | 4 dni | 4 razy | Nie | 3,2 | 0,4 | 32,2 |
| Luty | 4 dni | 1 raz | 3 razy | 1,4 | 0,8 | 37 |
| Marzec | 17 dni | 7 razy | 17 razy | 1,8 | 1,4 | 140,5 |
Dlaczego dochodzi do wyłączeń OZE?
Wyłączenia odnawialnych źródeł energii wynikają z ograniczeń systemu, który nie nadąża za tempem zielonej transformacji. Kluczowym powodem są bilansowe trudności – w godzinach niskiego zapotrzebowania (np. w weekendy, dni wolne czy przy sprzyjających warunkach atmosferycznych) produkcja energii z OZE przekracza możliwości jej odbioru przez sieć. W takich sytuacjach operatorzy systemu przesyłowego zmuszeni są do redukcji mocy, aby nie doprowadzić do destabilizacji Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE).
Problem pogłębia mała elastyczność konwencjonalnych źródeł energii, takich jak elektrownie węglowe czy gazowe. Ich wysokie minima techniczne sprawiają, że nie mogą one szybko reagować na zmiany w produkcji z OZE – nie da się ich łatwo wyłączyć, by „zrobić miejsce” dla energii odnawialnej. Dodatkowo, Polska wciąż dysponuje niewielką liczbą dużych magazynów energii, które mogłyby gromadzić nadwyżki i oddawać je w szczycie.
Jakie branże szczególnie odczuwają braki energii?
Magazyny energii są szczególnie istotne dla przedsiębiorstw produkcyjnych, które w przypadku nagłych przerw w dostawie prądu mogą ponosić ogromne straty finansowe oraz operacyjne. Zakłócenia w ciągłości pracy maszyn i linii produkcyjnych prowadzą nie tylko do przestojów, ale także do uszkodzenia surowców czy półproduktów.
Szczególnie narażone są branże takie jak przemysł spożywczy, chemiczny, farmaceutyczny czy metalurgiczny, gdzie precyzja procesów i ciągłość produkcji mają kluczowe znaczenie. Z kolei w sektorze opieki zdrowotnej niezawodne zasilanie jest kwestią życia i śmierci, a przerwy w dostawie prądu mogą sparaliżować działanie urządzeń podtrzymujących życie i stan pacjenta.
Wszystkie te branże coraz częściej inwestują w magazyny energii jako sposób na zabezpieczenie ciągłości działania, minimalizację ryzyka strat i zwiększenie odporności na niestabilność sieci energetycznych.
Zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami, którzy pomogą w doborze odpowiedniego magazynu energii dla Państwa sytuacji.
Agnieszka Solarz, +48 691 104 591, a.solarz@ennovationtech.eu,
Janusz Zyla, +48 691 104 596, j.zyla@ennovationtech.eu.
Skumulowane nierynkowe redysponowanie jednostek wytwórczych
Coraz to rośnie liczba przypadków nierynkowego redysponowania – czyli wymuszonego ograniczania produkcji energii przez farmy wiatrowe i fotowoltaiczne.
Zjawisko to, widoczne na analizowanych wykresach niżej, nie wynika z problemów technicznych sieci, lecz z nadprodukcji energii w momentach niskiego zapotrzebowania oraz braku możliwości jej magazynowania lub eksportu. Takie interwencje operatora systemu przesyłowego (PSE) mają na celu ochronę stabilności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) przed przeciążeniem i utratą zdolności regulacyjnych.
Jednak, co szczególnie istotne, skala ograniczeń mogłaby być znacznie mniejsza, gdyby, np. elektrownie rozwinęły systemy magazynowania energii. [4]
Na podstawie danych z https://www.forum-energii.eu/miesiecznik
Rekompensaty
Warto mieć świadomość, że każde polecenie ograniczenia generacji energii odnawialnej, wydane przez PSE, pociąga za sobą obowiązek wypłaty rekompensat dla jej producentów. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z unijnego rozporządzenia 2019/943. Choć nie określono stawek jednostkowych za zredukowaną produkcję, wytwórcy mogą ubiegać się o zwrot utraconych przychodów. Dotyczy to zarówno dużych farm wiatrowych, jak i właścicieli instalacji fotowoltaicznych objętych ograniczeniem mocy. Warunkiem uzyskania rekompensaty jest złożenie odpowiedniego wniosku do operatora. [3]
Magazyny energii – rozwiązanie i brakujące ogniwo transformacji energetycznej
Podstawowym zadaniem magazynów energii jest gromadzenie nadwyżek energii elektrycznej w okresach jej nadprodukcji, na przykład podczas intensywnej pracy farm wiatrowych czy słonecznych, a następnie uwalnianie jej w momentach zwiększonego zapotrzebowania. Takie działanie pozwala na efektywne bilansowanie podaży i popytu na energię, co jest niezbędne dla stabilności sieci elektroenergetycznej. [5]
Dlatego, integracja magazynów energii z systemem elektroenergetycznym przede wszystkim umożliwia pełniejsze wykorzystanie potencjału zielonej energii poprzez redukcję konieczności nierynkowego redysponowania OZE, jak omawiane było wyżej.
Warto pamiętać, że w Polsce dostrzega się rosnące znaczenie magazynów energii w kontekście transformacji energetycznej. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił program dofinansowania budowy magazynów energii elektrycznej, przeznaczając na ten cel 4 mld zł.
Celem programu jest poprawa stabilności pracy Krajowej Sieci Energetycznej oraz zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju. [7]
Nabór do programu trwa do 30.05.2025 roku., a magazyny Ennovation spełniają wszystkie kryteria dotacji.
Zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami, którzy pomogą zabezpieczyć miejsce na liście projektów.
Agnieszka Solarz, +48 691 104 591, a.solarz@ennovationtech.eu,
Janusz Zyla, +48 691 104 596, j.zyla@ennovationtech.eu.
1: Nowa Energia
2: PSE
6: Energia
7: GOV.pl