Proces homologacji całopojazdowej jest dość skomplikowanym procesem, który składa się z serii badań samego pojazdu oraz jego komponentów, jak również weryfikacji organizacji całego przedsiębiorstwa. Kontrola zgodności produkcji polega na sprawdzeniu, czy producent jest w stanie produkować pojazd w sposób powtarzalny i zgodny z homologacją, zapewniając zachowaniem zgodności z wymaganiami technicznymi i odpowiednimi przepisami administracyjnymi. Jednym z ważniejszych dokumentów, który opisuje zakres badań do wykonania w zależności od typu pojazdu jest Rozporządzenie UE 2018/858. To właśnie w tym rozporządzeniu opisane są regulaminy, które należy uwzględnić w procesie homologacyjnym. Kolejnym istotnym dokumentem, który wszedł w życie 6 lipca 2022 roku jest Rozporządzenie 2019/2144 (opisujący tzw. General Safety Regulation, GSR).

W zależności od tego jakiej kategorii jest pojazd, zakres badań jest inny. Rozporządzenie wyróżnia następujące zestawy wymagań:

Kategoria M obejmuje  pojazdy samochodowe przeznaczone do przewozu osób mające co najmniej cztery koła, posiadające podkategorie:

• kategoria M1 obejmuje pojazdy do przewozu osób, mające nie więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy,
• kategoria M1****mała seria obejmuje pojazdy kategorii M1 produkowane w mniejszym nakładzie. Warto zaznaczyć, że mała seria występuje tylko w przypadku kategorii M1 i N1 i charakteryzuje się mniejszym zakresem badań i łatwiejszymi do spełnienia wymaganiami homologacyjnymi, ale narzuca na producenta również ograniczenia w maksymalnej dopuszczalnej liczbie 1500 sztuk pojazdów produkowanych rocznie. Co ważne, ograniczenie to dotyczy ogólnie pojazdów produkowanych przez danego producenta, nie tylko tych mających homologację małej serii,
• kategoria M2 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu osób, mające więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mające maksymalną masę całkowitą nieprzekraczającą 5 t,
• kategoria M3 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu osób, mające więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mające maksymalna masę całkowitą przekraczającą 5 t.

Wśród kategorii pojazdów wyróżnia się także pojazdy dwu- i trzykołowe, autobusy, busów oraz pojazdy ciężarowe, które wymagają przeprowadzenia odrębnych procedur homologacyjnych.

Kategoria N obejmuje pojazdy samochodowe mające co najmniej cztery koła i zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków, w tym:

• kategoria N1 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą nieprzekraczającą 3,5 t,
• kategoria N1****mała seria obejmuje pojazdy kategorii N1 produkowane w mniejszym nakładzie, z ograniczeniami jednakowymi jak w przypadku małej serii M1,
• kategoria N2: pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 3,5 t, ale nieprzekraczającą 12 t,
• kategoria N3: pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 12 t.

Warto tutaj zaznaczyć, że kategorie prawa jazdy kierowców nie odnoszą się bezpośrednio do kategorii pojazdów. Przykładowo, w Polsce istnieje możliwość posiadając prawo jazdy kategorii B kierować pojazdem elektrycznym o DMC 4.25 T, czyli będącym pojazdem w kategorii N2.

Aby uzyskać homologację typu pojazdu w kategorii N1 mała seria należy spełnić wymagania następujących regulaminów:

• Poziom hałasu – Rozporządzenie (UE) nr 540/2014 oraz Regulamin EKG ONZ R51.03,
• Zabezpieczenia przeciwpożarowe (zbiorniki paliwa ciekłego) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Regulamin EKG ONZ nr 34,
• Urządzenia zabezpieczające przed wjechaniem pod tył pojazdu (RUPD – Rear Underrun Protection Device) i ich montaż; zabezpieczenie przed wjechaniem pod tył pojazdu (RUP) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Regulamin EKG ONZ nr 58,
• Miejsce do montowania i mocowania tylnych tablic rejestracyjnych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Rozporządzenie (UE) nr 1003/2010,
• Układy kierownicze – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 79,
• Zamki i elementy mocowania drzwi – *Rozporządzenie (WE) nr 661/2009,*Regulamin EKG ONZ nr 11,
• Dźwiękowe urządzenia ostrzegawcze i sygnały dźwiękowe – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 28,
• Urządzenia widzenia pośredniego i ich instalacja – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 46,
• Pojazdy i przyczepy w zakresie hamowania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 13,
• Samochody osobowe w zakresie hamowania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 13-H,
• Kompatybilność elektromagnetyczna – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 10,
• Zabezpieczenie pojazdów silnikowych przed ich nieuprawnionym użyciem – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 116,
• Ochrona kierowcy przed układem kierowniczym w przypadku uderzenia – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 12,
• Siedzenia, ich kotwiczenia i zagłówki – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 17,
• Dostęp do pojazdu i jego zwrotność (bieg wsteczny) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 130/2012,
• Zespół prędkościomierza oraz jego montaż – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 39,
• Tabliczka znamionowa producenta oraz VIN – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 19/2011,
• Kotwiczenia pasów bezpieczeństwa, systemy kotwiczenia ISOFIX i kotwiczenia górnego paska mocującego ISOFIX – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 14,
• Instalacja urządzeń oświetleniowych i sygnalizacji świetlnej w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 48,
• Urządzenia odblaskowe pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 3,
• Przednie i tylne światła pozycyjne, światła hamowania oraz światła obrysowe górne pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 7,
• Światła do jazdy dziennej przeznaczone dla pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 87,
• Światła pozycyjne boczne przeznaczone do pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 91,
• Światła kierunku jazdy pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 6,
• Urządzenia do oświetlenia tylnych tablic rejestracyjnych pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 4,
• Samochodowe halogenowe reflektory typu „sealed beam” z europejskimi asymetrycznymi światłami mijania lub światłami drogowymi lub z obydwoma tymi światłami – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 31,
• Żarówki stosowane w homologowanych reflektorach pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 37,
• Reflektory pojazdów silnikowych wyposażone w wyładowcze źródła światła – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 98,
• Wyładowcze źródła światła do homologowanych świateł wyładowczych pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 99,
• Reflektory pojazdów silnikowych wyposażone w żarówki lub moduły LED i emitujące asymetryczne światło mijania lub światło drogowe – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 112,
• Systemy adaptacyjne oświetlenia głównego (AFS) w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 123,
• Przednie światła przeciwmgłowe pojazdów silnikowych- Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 19,
• Zaczep holowniczy – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1005/2010,
• Tylne światła przeciwmgłowe pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 38,
• Światła cofania pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 23,
• Światła postojowe pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 77,
• Pasy bezpieczeństwa, urządzenia przytrzymujące, urządzenia przytrzymujące dla dzieci oraz urządzenia przytrzymujące dla dzieci ISOFIX – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 16,
• Rozmieszczenie i oznaczenie ręcznych urządzeń sterujących, kontrolek i wskaźników – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 121,
• Instalacje odszraniające i odmgławiające szyby przedniej – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 672/2010,
• Instalacje wycieraczek i spryskiwaczy szyby przedniej – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1008/2010,
• Układ ogrzewania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 122,
• Osłony przeciwrozbryzgowe kół – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 109/2011,
• Materiały oszklenia bezpiecznego i ich montaż w pojazdach – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 43,
• Montaż opon – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 458/2011,
• Emisja hałasu toczenia opon, przyczepność opon na mokrych nawierzchniach oraz opór toczenia opon (klasy C1, C2 i C3) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 117,
• Zespoły zapasowe do użytku tymczasowego, opony/system typu „run flat” oraz system monitorowania ciśnienia w oponach – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 64,
• Masy i wymiary – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1230/2012,
• Pojazdy użytkowe w zakresie ich wystających elementów zewnętrznych znajdujących się przed tylną ścianą kabiny – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 61,
• Mechaniczne części sprzęgające zespołów pojazdów – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 55,
• Ochrona osób przebywających w pojeździe w przypadku zderzenia bocznego – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 95,
• Ochrona pieszych – Rozporządzenie (WE) nr 78/2009,
• Zdolność do recyklingu – Dyrektywa 2005/64/WE,
• Układy klimatyzacji – Dyrektywa 2006/40/WE,
• Instalacja wodorowa – Rozporządzenie (WE) nr 79/2009,
• Bezpieczeństwo ogólne – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009,
• Systemy alarmowe pojazdów – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 97,
• Bezpieczeństwo elektryczne – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 100,
• Określone komponenty wykorzystujące sprężony gaz ziemny oraz ich instalacja w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 110,
• Wytrzymałość kabiny – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 29,
• System eCall – Rozporządzenie (UE) 2015/758 (planowany do wzdrożenia dla małej serii),
• Cyberbezpieczeństwo i systemy zarządzania bezpieczeństwem- Regulamin EKG ONZ nr 155 (planowany do wdrożenia dla małej serii),
• Aktualizacja oprogramowania i system zarządzania aktualizacjami oprogramowania – Regulamin EKG ONZ nr 156 (planowany do wdrożenia dla małej serii).

W każdym przypadku należy indywidualnie przeanalizować, które z wymienionych regulaminów mają zastosowanie do danego specyficznego przypadku pojazdu i specyfiki producenta, co np. zależne jest od wyposażenia pojazdu. Zakresu kontroli i badań homologacyjnych należy każdorazowo uzgadniać indywidualnie z klientem, a określenie zakresu procedur i dokumentów jest kluczowe dla prawidłowego przeprowadzenia procesu homologacji.

Pełna lista regulaminów i wymagań znajduję się w Rozporządzeniu 2018/858, który dostępny jest pod linkiem.

Należy pamiętać, że od wejścia w życie tego rozporządzenia, zostały opublikowane rozporządzenia zmieniające lub uzupełniające  zakres wymaganych badań homologacyjnych i należy na bieżąco monitorować status poszczególnych Rozporządzeń, tak aby uzyskać pełny obraz wymagań homologacyjnych, które obowiązują w danym momencie. Producent musi być na bieżąco z wymaganiami technicznymi, badaniami homologacyjnymi oraz rozporządzeniami ministra infrastruktury i załączniku nr, a także zachowaniem zgodności z odpowiednimi przepisami administracyjnymi.

Procedurę homologacji typu pojazdu przeprowadza się w oparciu o odpowiednie przepisy techniczne i administracyjne, a homologacja typu oznacza procedurę, w wyniku której odpowiednie władze potwierdzają zgodność pojazdu lub jego elementów z obowiązującymi przepisami.

Przeprowadzeniem badań wg przepisów homologacyjnych zajmują się wyspecjalizowane podmioty posiadające akredytacje na poszczególne regulaminy. Aby jednostka przeprowadzająca badania była w stanie przeprowadzić poszczególne badania musi dysponować odpowiednią infrastrukturą oraz oprzyrządowaniem. Badania homologacyjne obejmują również ocenę emisji i emisji spalin.

Jako przykład poniżej przedstawiamy widok kabiny przed badaniem według regulaminu R29, sprawdzającego wytrzymałość kabiny.

Kabina pojazdu przed badaniem wytrzymałości wg regulaminu UN ECE R29

Nie każdy regulamin wymaga tak wyspecjalizowanego stanowiska badawczego. W niektórych przypadkach producent pojazdu przedstawia dokumentacje techniczną, która podlega weryfikacji i ocenie i na podstawie przedstawionej dokumentacji zostaje wydany raport z badań. Przykładem może być regulamin R121 dotyczący wyświetlanych informacji na desce rozdzielczej.

Widok wyświetlacza elektrycznego pojazdu z opisem kontrolek wg regulaminu UN ECE R121

Widok wyświetlacza elektrycznego pojazdu z wyświetlonym komunikatem wg regulaminu UN ECE R121

Po wykonaniu badań, podmioty te składają dokumentacje techniczną wraz z raportami z badań do jednostki wydającej świadectwa homologacji. Świadectwo homologacji jest wydawane w wyniku pozytywnego przejścia badania homologacyjnego i zaświadcza że typ pojazdu, układu lub oddzielnego zespołu technicznego jest zgodny z wymaganiami technicznymi. W Polsce świadectwa homologacji wydaje Dyrektor Transportu Dozoru Technicznego (TDT).

Dnia 6 lipca 2022 roku weszły w życie przepisy związane z bezpieczeństwem określone w Rozporządzeniu 2019/2144 zwanym pakietem General Safety Regulation,(GSR, GSR2).

Ostatnie kilka lat to okres bardzo dynamiczny w obszarze przepisów homologacyjnych i bardzo wymagający przede wszystkim dla producentów pojazdów, ponieważ wymusza na nich szereg zmian, co oznacza, że producenci muszą stale modyfikować konstrukcje pojazdów i dostosowywać je do nowej rzeczywistości.

Proces homologacji składa się z kilku etapów, w tym przeprowadzenie badań, kontrola zgodności produkcji oraz wydanie świadectw homologacji. Produkcja pojazdów musi odbywać się w sposób powtarzalny, a producent powinien być w stanie przeprowadzać badania i zapewnić zgodność wyrobów z normami.

Świadectwa są wydawane przez władzą homologacyjną państwa członkowskiego, które państwo członkowskie zaświadcza o zgodności typu pojazdu.

Uzyskanie homologacji całopojazdowej umożliwia dopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego i możliwość rejestracji w każdym kraju Unii Europejskiej. Homologację całopojazdową uzyskuje się po spełnieniu określonych norm i przejściu badań technicznych, a jej posiadanie jest warunkiem legalnej rejestracji i sprzedaży pojazdu, w tym autobusów i pojazdów użytkowych, na rynku europejskim.

W sekcji obsługi klienta prosimy klientów o kontakt w celu uzgodnienia szczegółów procedury homologacyjnej oraz zapoznania się z wymaganiami technicznymi i dokumentacją.

Użytkownik pojazdu jest zobowiązany do użytkowaniem pojazdu zgodnie z homologacją i przepisami prawa.

Wprowadzenie do homologacji

Homologacja to niezwykle istotny proces w branży motoryzacyjnej, który polega na oficjalnym potwierdzeniu przez państwo członkowskie, że dany typ pojazdu, układu, części lub oddzielnego zespołu technicznego jest zgodny z odpowiednimi przepisami administracyjnymi oraz wymaganiami technicznymi. W wyniku tej procedury państwo członkowskie zaświadcza, że typ pojazdu spełnia wszystkie niezbędne normy, co umożliwia jego dopuszczenie do ruchu drogowego oraz możliwość rejestracji w każdym kraju Unii Europejskiej. Homologacja jest wydawana przez właściwą władzę homologacyjną – w Polsce funkcję tę pełni Transportowy Dozór Techniczny (TDT). Dzięki temu procesowi użytkownicy i producenci mają pewność, że pojazd, układ lub oddzielny zespół techniczny jest zgodny z obowiązującymi standardami, a rejestracja i eksploatacja pojazdu w różnych krajach UE przebiega bez przeszkód.

Rodzaje homologacji i wymagania

W zakresie homologacji wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów, z których każdy wiąże się z odmiennymi wymaganiami i procedurami. Najważniejsza jest homologacja typu UE pojazdu lub typu pojazdu, która dotyczy całych pojazdów i potwierdza ich zgodność z wymaganiami technicznymi określonymi w przepisach unijnych oraz rozporządzeniach ministra infrastruktury. Istnieje także homologacja typu przedmiotu wyposażenia lub części, która odnosi się do poszczególnych elementów pojazdu, takich jak systemy bezpieczeństwa, oświetlenie czy układy hamulcowe – tutaj również konieczne jest spełnienie określonych wymagań technicznych i przeprowadzenie odpowiednich badań homologacyjnych. Dodatkowo, w przypadku montażu dodatkowych instalacji, np. zasilania gazem, wymagane są odrębne badania homologacyjne, które potwierdzają bezpieczeństwo i zgodność tych rozwiązań z obowiązującymi normami. Wszystkie te rodzaje homologacji są szczegółowo regulowane przez rozporządzenia ministra infrastruktury oraz akty prawne Unii Europejskiej, które określają zakres badań, wymagania techniczne oraz procedury uzyskania homologacji dla danego typu pojazdu lub części.

Proces homologacji pojazdu

Proces homologacji pojazdu to wieloetapowa procedura, która rozpoczyna się od przygotowania kompletnego wniosku zawierającego szczegółowe dane techniczne pojazdu. Następnie pojazd poddawany jest badaniom homologacyjnym, które mają na celu sprawdzenie zgodności z wymaganiami technicznymi oraz przepisami prawa. Badania te przeprowadzane są przez uprawnione jednostki, które oceniają m.in. bezpieczeństwo, emisję spalin, wyposażenie oraz inne kluczowe parametry pojazdu. Po uzyskaniu pozytywnych wyników badań, producent otrzymuje świadectwo homologacji, które potwierdza, że pojazd spełnia wszystkie wymagania i może zostać dopuszczony do ruchu drogowego. Każdy z etapów procesu homologacji – od przygotowania dokumentacji, przez przeprowadzenie badań, aż po wydanie świadectwa – jest niezbędny do uzyskania prawa do rejestracji pojazdu i jego użytkowania na drogach.

Kluczowe przepisy dotyczące homologacji

Podstawą prawną procesu homologacji są rozporządzenia ministra infrastruktury, które precyzyjnie określają wymagania techniczne oraz procedury homologacyjne obowiązujące w Polsce. Równie istotne są przepisy Unii Europejskiej, w tym dyrektywy i rozporządzenia, które harmonizują zasady homologacji pojazdów w całej UE. Przykładem jest dyrektywa 2007/46/WE, która reguluje homologację pojazdów kategorii M, N i O, zapewniając jednolite standardy bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Rozporządzenia ministra infrastruktury natomiast szczegółowo określają wymagania techniczne dla pojazdów wprowadzanych na polski rynek. Dzięki tym przepisom możliwe jest skuteczne zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ochrony środowiska, a także sprawne przeprowadzanie procesu homologacji i rejestracji pojazdów w różnych krajach Unii Europejskiej.

Wymagania dla producentów pojazdów

Aby uzyskać homologację, producenci pojazdów muszą spełnić szereg wymagań technicznych i formalnych. Kluczowe jest przeprowadzenie badań homologacyjnych, które potwierdzają zgodność pojazdów z obowiązującymi normami oraz uzyskanie świadectwa homologacji. Producent zobowiązany jest także do wyposażenia pojazdów w niezbędne wyposażenie, takie jak systemy bezpieczeństwa, układy ograniczające emisję spalin czy rozwiązania chroniące środowisko. W zakresie homologacji niezbędne jest również posiadanie odpowiedniej wiedzy i wieloletniego doświadczenia, które pozwalają na prawidłowe przeprowadzenie wszystkich procedur oraz zapewnienie powtarzalnej jakości produkcji. Producent musi regularnie przeprowadzać badania, dbać o aktualność dokumentacji oraz śledzić zmiany w przepisach, aby zapewnić bezpieczeństwo użytkowników i zgodność pojazdów z wymaganiami ruchu drogowego.