Proces homologacji pojazdu – kluczowe przepisy i wymagania dla producentów pojazdów

Proces homologacji pojazdu – kluczowe przepisy i wymagania dla producentów pojazdów

Proces homologacji całopojazdowej jest dość skomplikowanym procesem, który składa się z serii badań samego pojazdu oraz jego komponentów, jak również weryfikacji organizacji całego przedsiębiorstwa. Jednym z ważniejszych dokumentów, który opisuje zakres badań do wykonania w zależności od typu pojazdu jest Rozporządzenie UE 2018/858. To właśnie w tym rozporządzeniu opisane są regulaminy, które należy uwzględnić w procesie homologacyjnym. Kolejnym istotnym dokumentem, który wszedł w życie 6 lipca 2022 roku jest Rozporządzenie 2019/2144 (opisujący tzw. General Safety Regulation, GSR).

 

W zależności od tego jakiej kategorii jest pojazd, zakres badań jest inny. Rozporządzenie wyróżnia następujące zestawy wymagań:

Kategoria M obejmuje  pojazdy samochodowe przeznaczone do przewozu osób mające co najmniej cztery koła, posiadające podkategorie:

  • kategoria M1 obejmuje pojazdy do przewozu osób, mające nie więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy,
  • kategoria M1 mała seria obejmuje pojazdy kategorii M1 produkowane w mniejszym nakładzie. Warto zaznaczyć, że mała seria występuje tylko w przypadku kategorii M1 i N1 i charakteryzuje się mniejszym zakresem badań i łatwiejszymi do spełnienia wymaganiami homologacyjnymi, ale narzuca na producenta również ograniczenia w maksymalnej dopuszczalnej liczbie 1500 sztuk pojazdów produkowanych rocznie. Co ważne, ograniczenie to dotyczy ogólnie pojazdów produkowanych przez danego producenta, nie tylko tych mających homologację małej serii,
  • kategoria M2 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu osób, mające więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mające maksymalną masę całkowitą nieprzekraczającą 5 t,
  • kategoria M3 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu osób, mające więcej niż osiem miejsc oprócz siedzenia kierowcy i mające maksymalna masę całkowitą przekraczającą 5 t.

 

Kategoria N obejmuje pojazdy samochodowe mające co najmniej cztery koła i zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków, w tym:

  • kategoria N1 obejmuje pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą nieprzekraczającą 3,5 t,
  • kategoria N1 mała seria obejmuje pojazdy kategorii N1 produkowane w mniejszym nakładzie, z ograniczeniami jednakowymi jak w przypadku małej serii M1,
  • kategoria N2: pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 3,5 t, ale nieprzekraczającą 12 t,
  • kategoria N3: pojazdy zaprojektowane i wykonane do przewozu ładunków i mające maksymalną masę całkowitą przekraczającą 12 t.

 

Warto tutaj zaznaczyć, że kategorie prawa jazdy kierowców nie odnoszą się bezpośrednio do kategorii pojazdów. Przykładowo, w Polsce istnieje możliwość posiadając prawo jazdy kategorii B kierować pojazdem elektrycznym o DMC 4.25 T, czyli będącym pojazdem w kategorii N2.

 

Aby uzyskać homologacje dla pojazdu w kategorii N1 mała seria należy spełnić wymagania następujących regulaminów:

  • Poziom hałasu – Rozporządzenie (UE) nr 540/2014 oraz Regulamin EKG ONZ R51.03,
  • Zabezpieczenia przeciwpożarowe (zbiorniki paliwa ciekłego) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Regulamin EKG ONZ nr 34,
  • Urządzenia zabezpieczające przed wjechaniem pod tył pojazdu (RUPD – Rear Underrun Protection Device) i ich montaż; zabezpieczenie przed wjechaniem pod tył pojazdu (RUP) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Regulamin EKG ONZ nr 58,
  • Miejsce do montowania i mocowania tylnych tablic rejestracyjnych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 i Rozporządzenie (UE) nr 1003/2010,
  • Układy kierownicze – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 79,
  • Zamki i elementy mocowania drzwi – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 11,
  • Dźwiękowe urządzenia ostrzegawcze i sygnały dźwiękowe – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 28,
  • Urządzenia widzenia pośredniego i ich instalacja – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 46,
  • Pojazdy i przyczepy w zakresie hamowania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 13,
  • Samochody osobowe w zakresie hamowania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 13-H,
  • Kompatybilność elektromagnetyczna – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 10,
  • Zabezpieczenie pojazdów silnikowych przed ich nieuprawnionym użyciem – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 116,
  • Ochrona kierowcy przed układem kierowniczym w przypadku uderzenia – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 12,
  • Siedzenia, ich kotwiczenia i zagłówki – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 17,
  • Dostęp do pojazdu i jego zwrotność (bieg wsteczny) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 130/2012,
  • Zespół prędkościomierza oraz jego montaż – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 39,
  • Tabliczka znamionowa producenta oraz VIN – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 19/2011,
  • Kotwiczenia pasów bezpieczeństwa, systemy kotwiczenia ISOFIX i kotwiczenia górnego paska mocującego ISOFIX – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 14,
  • Instalacja urządzeń oświetleniowych i sygnalizacji świetlnej w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 48,
  • Urządzenia odblaskowe pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 3,
  • Przednie i tylne światła pozycyjne, światła hamowania oraz światła obrysowe górne pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 7,
  • Światła do jazdy dziennej przeznaczone dla pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 87,
  • Światła pozycyjne boczne przeznaczone do pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 91,
  • Światła kierunku jazdy pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 6,
  • Urządzenia do oświetlenia tylnych tablic rejestracyjnych pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 4,
  • Samochodowe halogenowe reflektory typu „sealed beam” z europejskimi asymetrycznymi światłami mijania lub światłami drogowymi lub z obydwoma tymi światłami – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 31,
  • Żarówki stosowane w homologowanych reflektorach pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 37,
  • Reflektory pojazdów silnikowych wyposażone w wyładowcze źródła światła – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 98,
  • Wyładowcze źródła światła do homologowanych świateł wyładowczych pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 99,
  • Reflektory pojazdów silnikowych wyposażone w żarówki lub moduły LED i emitujące asymetryczne światło mijania lub światło drogowe – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 112,
  • Systemy adaptacyjne oświetlenia głównego (AFS) w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 123,
  • Przednie światła przeciwmgłowe pojazdów silnikowych- Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 19,
  • Zaczep holowniczy – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1005/2010,
  • Tylne światła przeciwmgłowe pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 38,
  • Światła cofania pojazdów silnikowych i ich przyczep – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 23,
  • Światła postojowe pojazdów silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 77,
  • Pasy bezpieczeństwa, urządzenia przytrzymujące, urządzenia przytrzymujące dla dzieci oraz urządzenia przytrzymujące dla dzieci ISOFIX – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 16,
  • Rozmieszczenie i oznaczenie ręcznych urządzeń sterujących, kontrolek i wskaźników – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 121,
  • Instalacje odszraniające i odmgławiające szyby przedniej – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 672/2010,
  • Instalacje wycieraczek i spryskiwaczy szyby przedniej – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1008/2010,
  • Układ ogrzewania – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 122,
  • Osłony przeciwrozbryzgowe kół – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 109/2011,
  • Materiały oszklenia bezpiecznego i ich montaż w pojazdach – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 43,
  • Montaż opon – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 458/2011,
  • Emisja hałasu toczenia opon, przyczepność opon na mokrych nawierzchniach oraz opór toczenia opon (klasy C1, C2 i C3) – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 117,
  • Zespoły zapasowe do użytku tymczasowego, opony/system typu „run flat” oraz system monitorowania ciśnienia w oponach – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 64,
  • Masy i wymiary – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Rozporządzenie (UE) nr 1230/2012,
  • Pojazdy użytkowe w zakresie ich wystających elementów zewnętrznych znajdujących się przed tylną ścianą kabiny – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 61,
  • Mechaniczne części sprzęgające zespołów pojazdów – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 55,
  • Ochrona osób przebywających w pojeździe w przypadku zderzenia bocznego – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 95,
  • Ochrona pieszych – Rozporządzenie (WE) nr 78/2009,
  • Zdolność do recyklingu – Dyrektywa 2005/64/WE,
  • Układy klimatyzacji – Dyrektywa 2006/40/WE,
  • Instalacja wodorowa – Rozporządzenie (WE) nr 79/2009,
  • Bezpieczeństwo ogólne – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009,
  • Systemy alarmowe pojazdów – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 97,
  • Bezpieczeństwo elektryczne – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 100,
  • Określone komponenty wykorzystujące sprężony gaz ziemny oraz ich instalacja w pojazdach silnikowych – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009, Regulamin EKG ONZ nr 110,
  • Wytrzymałość kabiny – Rozporządzenie (WE) nr 661/2009 Regulamin EKG ONZ nr 29,
  • System eCall – Rozporządzenie (UE) 2015/758 (planowany do wzdrożenia dla małej serii),
  • Cyberbezpieczeństwo i systemy zarządzania bezpieczeństwem- Regulamin EKG ONZ nr 155 (planowany do wdrożenia dla małej serii),
  • Aktualizacja oprogramowania i system zarządzania aktualizacjami oprogramowania – Regulamin EKG ONZ nr 156 (planowany do wdrożenia dla małej serii).

 

W każdym przypadku należy indywidualnie przeanalizować, które z wymienionych regulaminów mają zastosowanie do danego specyficznego przypadku pojazdu i specyfiki producenta, co np. zależne jest od wyposażenia pojazdu.

Pełna lista regulaminów i wymagań znajduję się w Rozporządzeniu 2018/858, który dostępny jest pod linkiem.

Należy pamiętać, że od wejścia w życie tego rozporządzenia, zostały opublikowane rozporządzenia zmieniające lub uzupełniające  zakres wymaganych badań homologacyjnych i należy na bieżąco monitorować status poszczególnych Rozporządzeń, tak aby uzyskać pełny obraz wymagań homologacyjnych, które obowiązują w danym momencie.

 

Przeprowadzeniem badań wg przepisów homologacyjnych zajmują się wyspecjalizowane podmioty posiadające akredytacje na poszczególne regulaminy. Aby jednostka przeprowadzająca badania była w stanie przeprowadzić poszczególne badania musi dysponować odpowiednią infrastrukturą oraz oprzyrządowaniem.

 

Jako przykład poniżej przedstawiamy widok kabiny przed badaniem według regulaminu R29, sprawdzającego wytrzymałość kabiny.

 

Kabina pojazdu przed badaniem wytrzymałości wg regulaminu UN ECE R29

 

Nie każdy regulamin wymaga tak wyspecjalizowanego stanowiska badawczego. W niektórych przypadkach producent pojazdu przedstawia dokumentacje techniczną, która podlega weryfikacji i ocenie i na podstawie przedstawionej dokumentacji zostaje wydany raport z badań. Przykładem może być regulamin R121 dotyczący wyświetlanych informacji na desce rozdzielczej.

Widok wyświetlacza elektrycznego pojazdu z opisem kontrolek wg regulaminu UN ECE R121
Widok wyświetlacza elektrycznego pojazdu z wyświetlonym komunikatem wg regulaminu UN ECE R121

 

Po wykonaniu badań, podmioty te składają dokumentacje techniczną wraz z raportami z badań do jednostki wydającej świadectwa homologacji. W Polsce świadectwa homologacji wydaje Dyrektor Transportu Dozoru Technicznego (TDT).

Dnia 6 lipca 2022 roku weszły w życie przepisy związane z bezpieczeństwem określone w Rozporządzeniu 2019/2144 zwanym pakietem General Safety Regulation,(GSR, GSR2).

Ostatnie kilka lat to okres bardzo dynamiczny w obszarze przepisów homologacyjnych i bardzo wymagający przede wszystkim dla producentów pojazdów, ponieważ wymusza na nich szereg zmian, co oznacza, że producenci muszą stale modyfikować konstrukcje pojazdów i dostosowywać je do nowej rzeczywistości.